Skip to main content

ESS ontwerp- en installatiehandleiding

3. Systeemontwerp

In deze sectie:

Bij het ontwerpen van het systeem gaat het erom achtereenvolgens een aantal beslissingen te nemen. Elke beslissing beperkt het ontwerp, en samen bepalen ze de topologie en de benodigde componenten. In dit hoofdstuk worden deze beslissingen achtereenvolgens behandeld: hoe de installatie op het net wordt aangesloten, of het om een eenfasige of meerfasige installatie gaat, welke omvormer/acculader geschikt is voor de belastingen, hoe groot de accubank moet zijn, hoe PV wordt geïntegreerd, of overtollige PV wordt teruggeleverd aan het net, en wat de lokale netaansluiting vereist op het gebied van anti-eilandeffect.

3.1. Netregeling

De eerste ontwerpbeslissing is hoe de installatie verbindding maakt met het net. Het hangt ervan af waar de belastingen en PV-omvormers zijn aangesloten, en dat bepaalt op zijn beurt of er een netstroommeter nodig is.

Het principe achter deze beslissing is recht voor de raap: de omvormer/acculader kan alleen het vermogen meten en regelen dat erdoorheen stroomt.

  • Wanneer alles op de uitgang is aangesloten, verloopt alle stroom die met het net wordt uitgewisseld via de omvormer/acculader, zodat het die uitwisseling zelf kan meten. Er is geen netstroommeter nodig.

  • Wanneer er ook belastingen of PV-omvormers aan de ingangszijde (netzijde) zijn verbonden, gaat dat vermogen langs de omvormer/acculader. Er is dan een netstroommeter nodig; zonder deze meter werken eigenverbruik en de regeling van de netinstelwaarde op basis van onvolledige informatie en leveren ze onjuiste resultaten op.

Dit geeft twee regelingen.

Alle belastingen op de uitgang (geen netstroommeter)

Alle belastingen en PV-omvormers maken verbinding met de AC-uit van de omvormer/acculader (MultiPlus of Quattro).

Wanneer het net uitvalt, kunnen alle belastingen door de accu van stroom worden voorzien. De netgekoppelde omvormer voedt het micronet dat is gecreëerd door de omvormer/acculader .

ESS_without_grid_meter_v2.jpg

Net parallel geschakeld (netstroommeter vereist)

Belastingen of PV-omvormers worden ook verbonden op de AC-In zijde.

Wanneer het net uitvalt, kunnen alleen de belastingen op de AC-uit door de accu van stroom worden voorzien. De netgekoppelde omvormer op de AC-In werkt pas weer zodra het net is hersteld.

ESS_with_grid_meter_v2.jpg

Gebruik, waar een netstroommeter vereist is, een Victron Energiemeter en stel het op zoals beschreven in Instelling.

3.2. 1-fase of meerfasig

Het systeem kan, afhankelijk van het model van de omvormer/acculader, in verschillende fase-instellingen worden ingesteld:

  • 230 V-modellen: 1-fase of 3-fasen.

  • 120 V-modellen: 1-fase, split-fase of 3 -fasen.

Raadpleeg voor details over het instellen van elk ervan de Multifase reguling in het hoofdstuk Instellingen.

3.3. Selectie omvormer/acculader

De benodigde capaciteit hangt af van het type installatie en de apparaten die via de omvormer/acculader van stroom worden voorzien.

Bereik DC-ingangsspanning

Kies een model dat overeenkomt met de accuspanning.

AC-ingangsspanning en -frequentie

Kies een model dat overeenkomt met de netspanning en frequentie.

Aantal AC-ingangen

Waar een aggregaat deel uitmaakt van de installatie, overweeg dan een omvormer/acculader met twee onafhankelijke wisselstroomingangen, zoals de Quattro.

Maximale AC-ingangsstroom

Omvormer/acculaders hebben een instelbare AC-ingangsstroombeperking. Deze waarde bepaalt hoeveel stroom het apparaat uit de AC-In opneemt; kies daarom een model waarvan de limiet geschikt is voor de netaansluiting.

Continu uitgangsvermogen

Dit is het vermogen dat de omvormer kan leveren op continue basis. Het voortdurende uitgangsvermogen varieert met temperatuur. De totale vermogensvraag van de belastingen mag dit niet overschrijden.

Maximale acculaadstroom

De maximale laadstroom van de accu is de hoogste laadstroom die het apparaat naar de accu kan sturen. Wanneer AC-In beschikbaar is via het net, een aggregaat of overtollige PV-energie via een netgekoppelde omvormer, wordt de accu opgeladen met een stroomsterkte die maximaal deze waarde bedraagt.

3.4. Accubankcapaciteit

De omvang van de accubank is een afweging tussen kostprijs, levensduur van de accu’s en autonomie. Het beïnvloedt ook de mate waarin van variabele elektriciteitsprijzen kan worden geprofiteerd.

Een kleinere accubank:

  • is voordeliger, maar het energieverbruik is hoog in verhouding tot het nominale vermogen.

  • wordt opgeladen en ontladen bij hogere C-waarden, wat de levensduur van de accu kan verkorten, met name bij loodaccu’s.

Een grotere accubank:

  • gecombineerd met een relatief grote PV-reeks kan het op zonnige dagen overtollige stroom opslaan, waardoor er ook tijdens meerdere opeenvolgende dagen met slecht weer stroom beschikbaar blijft.

  • biedt langere gebruiksduur tijdens een stroomstoring.

  • zorgt ervoor dat er meer energie kan worden opgeslagen wanneer de elektriciteitsprijzen laag zijn, en dat deze energie kan worden gebruikt wanneer de prijzen hoog zijn (raadpleeg Instelling).

Afmeting voor piekbelasting

Wanneer het systeem wordt gebruikt voor piekbelasting, moeten de accu en de omvormer/acculader samen in staat zijn om gedurende de volledige piekperiode in de vraag boven de netlimiet te voorzien. De omvormer/acculader bepaalt hoe groot een piek kan zijn, en de accu bepaalt hoe lang deze piek kan worden opgevangen; een langere of grotere piek vereist dus een grotere accubank. Houd er rekening mee dat in de geoptimaliseerde modi uitsluitend de capaciteit boven de minimale laadstatus beschikbaar is voor piekbelastingen. Verder uitgelegd in piekbelasting.

Voor de minimale accucapaciteit wanneer een netgekoppelde PV-omvormer is aangesloten op de AC-uitgang (AC-gekoppelde PV), raadpleeg het Victron document AC-koppeling en de Factor 1.0 regel.

3.5. Verbinden van PV

De tweede ontwerpbeslissing is hoe PV geïntegreerd wordt. Er zijn twee manieren om PV op het systeem aan te sluiten: DC-gekoppeld en AC-gekoppeld, en een systeem kan gebruikmaken van één of beide. Deze keuze beïnvloedt efficiëntie, gedrag van het systeem bij een netstoring en, in het geval van AC-gekoppelde PV-installaties, op bepaalde afmetingsregels.

DC-gekoppelde PV

In een DC-gekoppeld systeem sluit een SmartSolar- of BlueSolar MPPT-PV-lader het PV-paneel aan op de DC-zijde en laadt de accu rechtstreeks op. Dit is de meest efficiënte manier om energie naar de accu te leiden, omdat de energie in één omzetting de accu bereikt. Een MPPT PV-lader is tot 99% efficiënt.

Tip

DC-koppeling is de betere keuze wanneer het grootste deel van het energieverbruik buiten de daglichturen plaatsvindt, bijvoorbeeld in een woning waar ’s avonds wordt gekookt, de was wordt gedaan en de verlichting wordt gebruikt, aangezien de zonne-energie dan met minimaal verlies in de accu’s wordt opgeslagen voor later gebruik.

AC-gekoppelde PV

In een AC-gekoppeld systeem wordt een netgekoppelde PV-omvormer aan de AC-zijde aangesloten. Diens vermogen wordt eerst gebruikt om de belastingen van stroom te voorzien, vervolgens om de accu op te laden, en een eventueel overschot kan worden teruggeleverd aan het net. Om de accu te bereiken zijn twee omzettingen nodig: van DC naar AC bij de PV-omvormer, en vervolgens van AC naar DC bij de omvormer/acculader, met verliezen tot wel 30%.

Tip

AC-koppeling is daarom de betere keuze wanneer het grootste deel van het energieverbruik overdag plaatsvindt, bijvoorbeeld in een kantoor met airconditioning, waar de PV-stroom de verbruikers direct van stroom voorziet na één enkele efficiënte omzetting. Het is ook geschikt voor grote installaties en voor het achteraf aanpassen van een bestaande netgekoppelde installatie.

ESS_ac_vs_dc_coupled_PV_ver2.jpg

AC-gekoppelde PV die de AC-Out-zijde van de MultiPlus-II voedt via een netgekoppelde omvormer

DC-gekoppeld PV-systeem dat de accu rechtstreeks oplaadt met een SmartSolar MPPT

Beide gebruiken

Een systeem kan DC-gekoppelde en AC-gekoppelde PV-installaties combineren, bijvoorbeeld DC-gekoppeld MPPT-laden in een systeem dat achteraf is aangebracht op een bestaande AC-gekoppelde installatie.

Tip

In een back-upsysteem dat langdurige netstoringen moet kunnen doorstaan, moet altijd een deel DC-gekoppelde PV (een MPPT-PV-lader) worden opgenomen, zelfs als het grootste deel van de PV AC-gekoppeld is. Een systeem dat uitsluitend via AC is gekoppeld, kan in een impasse terechtkomen: de netgekoppelde PV-omvormer heeft het door de omvormer/acculader gevormde micronet nodig om te kunnen werken, maar als de accu leeg is, kan de omvormer/acculader dat micronet niet vormen, waardoor geen van beide kan starten en het systeem zich niet op eigen kracht kan herstellen met alleen PV. Een DC-gekoppelde MPPT PV-lader echter laadt de accu rechtstreeks vanuit PV, zonder een betrokken AC en verbreekt de supervergrendeling.

Aansluiting van AC-gekoppelde PV: aan de ingang of aan de uitgang

AC-gekoppelde PV-installaties kunnen op twee verschillende plaatsen worden aangesloten, en de keuze bepaalt hoe de installatie reageert bij een netstoring:

  • Op de AC-uitgang. De PV-omvormer blijft tijdens een stroomstoring in werking, omdat de omvormer/acculader een lokaal micronet vormt waarmee de PV-omvormer zich synchroniseert, zodat PV-energie ook tijdens een stroomstoring beschikbaar blijft. De hier aangesloten PV-installatie valt onder de 1.0-factorregel, die hieronder nader wordt toegelicht.

  • Op de AC-ingang (netstroomzijde). De PV-omvormer gedraagt zich als een gewone netgekoppelde installatie. Omdat deze PV-installatie aan de ingangszijde is aangesloten, heeft het systeem een netstroommeter nodig om deze te kunnen meten (raadpleeg netregeling). Deze PV-omvormer werkt niet tijdens een stroomstoring, omdat er geen net is waarmee het kan synchroniseren.

ESS__grid__tie__ac_out_vs_ac-in.jpg

Netgekoppelde omvormer op de AC-uitgang van de MultiPlus-II

Netgekoppelde omvormer op de AC-ingang van de MultiPlus-II

De factor 1.0-regel

Bij AC-gekoppelde PV-installaties die zijn aangesloten op de AC-uitgang, mag het nominaal vermogen van de PV-omvormer de VA-waarde van de omvormer/lader niet overschrijden. Dit is de 1,0-factorregel, een 1:1-limiet:

  • Een MultiPlus van 3000 VA ondersteunt een vermogen van maximaal 3000 W van de PV-omvormer.

  • Een Quattro van 8000 VA levert maximaal 8000 W.

  • Twee parallel geschakelde Quattro’s van 8000 VA leveren samen maximaal 16.000 W.

Opmerking

Neem de laagste van de twee waarden: het nominale wisselstroomuitgangsvermogen van de PV-omvormer of het geïnstalleerde vermogen (Wp) van de zonnepanelen. Een te groot zonnepaneelpark verhoogt de limiet niet, omdat de PV-omvormer het vermogen dat de wisselstroomuitgang bereikt, beperkt. Een te klein zonnepaneelpark vormt de limiet, omdat het zonnepaneelpark het vermogen beperkt dat de PV-omvormer kan leveren.

De reden hiervoor ligt in wat er gebeurt op het moment van een plotseling verlies van belasting. Tijdens een stroomstoring vormt de omvormer/lader het micronet waarop de PV-omvormer draait. Als een grote belasting wordt uitgeschakeld terwijl de PV-omvormer op vol vermogen draait, kan dat overtollige vermogen even nergens anders heen dan naar de accu, totdat de omvormer/lader de PV-omvormer afremt door de wisselstroomfrequentie te verhogen. De omvormer/lader moet dat overschot kunnen opvangen. Door het vermogen van de PV-omvormer op of onder het nominale vermogen van de omvormer/lader te houden, is dit gegarandeerd mogelijk. Overschrijding hiervan brengt het risico met zich mee van een spanningspiek in de accu, een daarmee samenhangende piek in de wisselstroomuitgang die de PV-omvormer, de omvormer/lader en aangesloten verbruikers kan beschadigen, en van beveiligingsuitschakelingen.

Deze limiet is strikt. Het geldt voor alle PV-installaties met AC-koppeling aan de uitgang, zowel in netgekoppelde als in zelfvoorzienende-systemen, zonder uitzonderingen, ook in landen waar het net zelden uitvalt, en wanneer een Fronius PV-omvormer op de AC-uitgang wordt gebruikt zonder teruglevering.

Tip

DC-gekoppelde PV via een Victron MPPT-PV-lader valt niet onder de factor 1.0-regel.

Twee gerelateerde punten: Voor AC-gekoppelde PV-installaties geldt ook een minimale batterijcapaciteit (raadpleeg accubankcapaciteit), en de frequentieverschuiving die deze regel afdwingt, wordt automatisch toegepast door de ESS Assistant (raadpleeg instelling). Volledige achtergrond staat in het Victron document AC-koppeling en de Factor 1.0 regel.

3.6. Teruglevering

De derde ontwerpbeslissing betreft de vraag of het systeem overtollige PV-energie teruglevert aan het snet. Of je dat mag en of je dat zou moeten doen, hangt af van de lokale regelgeving, die van land tot land sterk verschilt.

Terugleveringsregels variëren per land

Wereldwijd wordt de terugleverregeling op verschillende manieren behandeld:

  1. Teruglevering wordt beloond: energie kan worden terugverkocht aan het net, of worden gebruikt om de rekening te verlagen door de meter achteruit te laten lopen.

  2. Teruglevering is toegestaan, maar wordt niet beloond: het energiebedrijf betaalt niet voor teruggeleverde energie, hoewel dit wel een milieuvriendelijke bijdrage blijft.

  3. Teruglevering wordt niet getolereerd, zelfs niet voor een paar seconden: sommige prepaidmeters, bijvoorbeeld in Zuid-Afrika, worden van het net losgekoppeld zodra teruglevering wordt gedetecteerd.

  4. Teruglevering drijft de rekening op: wanneer de meter slechts in één richting meet, wordt elke teruggeleverde kWh ten onrechte als verbruik geregistreerd en in rekening gebracht.

Controleer de lokale voorschriften voordat u de teruglevering inschakelt.

Met teruglevering

  • DC-gekoppeld PV-systeem (een MPPT-PV-lader): de teruglevering kan via een instelling op het GX-apparaat worden in- of uitgeschakeld. Wanneer het uitgeschakeld is, wordt het PV-vermogen nog steeds gebruikt om de AC-belastingen van stroom te voorzien.

  • AC-gekoppelde PV (een netgekoppelde omvormer): de teruglevering wordt ingesteld met de instelling AC-gekoppelde PV - teruglevering van overschot op het GX-apparaat (zie Netstroom teruglevering). Het maakt geen verschil of de netgekoppelde omvormer aan de ingangs- of uitgangszijde is aangesloten.

Geen teruglevering

  • DC-gekoppeld PV-systeem (een MPPT-PV-lader): met dezelfde instelling van het GX-apparaat wordt de teruglevering uitgeschakeld, terwijl de PV-stroom de belastingen blijft voeden.

  • AC-gekoppelde PV (een netgekoppelde omvormer): Met ondersteunde Fronius- of ABB-omvormers voor netgekoppelde installaties is geen of slechts beperkte teruglevering mogelijk.

    Opmerking

    Bij omvormers van andere merken die op het net zijn aangesloten, kan het systeem de teruglevering niet voorkomen.

3.7. Anti-eilandvorming

Anti-eilandvorming zorgt ervoor dat het systeem zich loskoppelt van het net en stopt met het leveren van stroom bij uitval van de netvoeding, waardoor onbedoelde bekrachtiging van geïsoleerde netdelen wordt voorkomen. ESS vereist steeds anti-eilandbedrijf.

Let op

Dit is ook van toepassing op systemen zonder teruglevering.

In verschillende landen kan gebruik worden gemaakt van de ingebouwde anti-eilandvorming-functie in Victron-producten. Raadpleeg de certificaten op de website van Victron Energy voor meer informatie.

Als er voor het land van installatie geen gecertificeerd product beschikbaar is, installeer dan een extern anti-eilandvormingapparaat.

Meer informatie hier: VEConfigure: netcodes en stroomuitvaldetectie.

3.8. Victron Click & Design

Click & Design is een online tool voor het ontwerpen en simuleren van een 48V-systeem. Het geeft een schatting van hoe een systeem onder praktijkomstandigheden zou presteren, op basis van daadwerkelijke PV-energiegegevens van het afgelopen jaar. Een stap voor stap handleiding behandelt meerdere fases.

De eerste stap is om het systeem te bepalen en vervolgens een Multi RS of een MultiPlus-II met MPPT als basis te kiezen. Vervolgens komt de AC-ingang, de prioritaire en niet-prioritaire belastingen, het PV-systeem en de specificaties van de accu aan bod. De tool simuleert vervolgens de systeemprestaties uur voor uur gedurende een heel jaar en laat zien hoe deze parameters het totale resultaat beïnvloeden. Ontwerpen worden automatisch opgeslagen en kunnen later opnieuw worden geopend om de parameters aan te passen, of gedupliceerd om verschillende scenario’s te verkennen en te vergelijken.

Dit is geen tool voor het bepalen van de juiste maat die onderdelen aanbeveelt. Het biedt de vrijheid om een systeem te ontwerpen en te kijken hoe goed het presteert. Als een ontwerp bijvoorbeeld niet tegemoet kan komen aan de belastingen laat de tool zien hoeveel energie er uit het net moet komen. De invoerparameters kunnen vervolgens worden aangepast om beter aan te sluiten bij de prestatie- of budgetdoelstellingen.

Met Click & Design is het mogelijk om het volgende te doen:

  • systemen bouwen met behulp van de Multi RS of MultiPlus-II met een gesplitste MPPT-constructie,

  • eenfasige of driefasige opstellingen simuleren,

  • prioritaire belastingen en optionele niet-prioritaire belastingen beheren (in systemen met een netstroommeter),

  • beschrijf de PV-installatie in detail, inclusief de oriëntatie en de hellingshoek tot 90°, met het volledige assortiment Victron MPPT-laders, waaronder de MPPT RS (tot 6 MPPT-laders),

  • voeg maximaal zes PV-omvormers toe voor AC-gekoppelde PV, aangesloten op de AC-ingang of de AC-uitgang,

  • voer aangepaste parameters voor PV-panelen in in plaats van een paneel uit de database te kiezen,

  • het toestaan en simuleren van overtollige teruglevering van PV-energie aan het net,

  • een gedetailleerd PDF-rapport exporteren, en

  • ontwerpen opslaan, bewerken en dupliceren.

Opmerking

Voor AC-gekoppelde PV-installaties maakt Click & Design gebruik van een generiek PV-omvormermodel voor de energieberekeningen. In tegenstelling tot MPPT-PV-laders worden de maximale PV-spanning en ingangsstroom niet gecontroleerd, dus moet de opstelling van de zonnepanelen zijn afgestemd op de daadwerkelijk gebruikte PV-omvormer. Er worden waarschuwingen weergegeven wanneer de factor 1.0-regel of de minimale accucapaciteit niet wordt nageleefd.