2. ESS introductie en functies
2.1. What is ESS?
Een op het elektriciteitsnet aangesloten energieopslagsysteem combineert verschillende Victron Energy producten: een omvormer/acculader, een GX-apparaat, en een accu, gewoonlijk samen met PV. Het slaat energie op, meestal afkomstig van PV-energie, en stelt deze later beschikbaar, bijvoorbeeld om ’s avonds apparaten van stroom te voorzien wanneer de PV-productie is gestopt. De accu kan ook via het net worden opgeladen, en een systeem kan ook helemaal zonder PV-energie functioneren.
ESS is de Victron-functie die ervoor zorgt dat de componenten samen werken als één. Het coördineert de omvormer/lader, de accu, de PV en de netaansluiting, en bepaalt wanneer de accu moet worden opgeladen, wanneer deze moet worden ontladen en hoeveel stroom er uit het net moet worden gehaald of aan het net moet worden geleverd.
Met ESS kan het systeem het volgende:
de mogelijkheid om energie op te slaan en te gebruiken wanneer dat het meest nuttig is,
de accu laden via PV-energie,
het net ondersteunen door piekbelasting in netverbruik, en
overschot aan stroom terugleveren aan het net, voor zover dit is toegestaan.
Wanneer het systeem meer stroom produceert dan de belastingen nodig hebben en de accu vol is, kan het overschot aan het net worden verkocht. Wanneer het de vraag niet volledig kan dekken met alleen de accu en PV-energie, haalt het het tekort automatisch uit het net.
ESS wordt ingesteld op twee plaatsen: de ESS Assistant, opgeladen in de omvormer/acculader met VEConfigure, en het ESS-menu op het GX-apparaat. Beiden worden beschreven in Instelling.
2.2. ESS-functies en capaciteiten
Back-up tijdens een storing in het net
Wanneer het net uitvalt, koppelt de omvormer/acculader zich los van het net en blijft hij de belastingen via zijn AC-uitgang van stroom voorzien vanuit de accu en, indien beschikbaar, vanuit PV-energie. De belastingen worden niet onderbroken. Zodra het net weer is hersteld, maakt het systeem opnieuw verbinding en hervat het de normale werking zonder interventie.
Met minimale laadstatus wordt bepaald hoeveel van de accucapaciteit in reserve wordt gehouden voor het geval het net een storing ervaart. Het systeem respecteert die limiet zolang het net aanwezig is en negeert deze tijdens een storing, zodat de reserve beschikbaar blijft. Welke belastingen van stroom blijven voorzien, hangt af van de manier waarop ze zijn aangesloten, behandeld in Systeemontwerp.
PV: DC-gekoppeld, AC-gekoppeld of beide
Het systeem kan PV op twee manieren gebruiken. Bij DC-gekoppelde PV voedt een SmartSolar- of BlueSolar MPPT-PV-lader de accu rechtstreeks aan de DC-zijde. Bij AC-gekoppelde PV voedt een netgekoppelde PV-omvormer de AC-zijde. Een systeem kan elk ervan gebruiken of een mengeling van beide. (Hoe kiezen wordt behandeld in Systeemontwerp.)
Met of zonder een netstroommeter
Het systeem kan draaien met of zonder een externe netstroommeter. Met een meter kan het systeem parallel aan het elektriciteitsnet werken als een volledig of gedeeltelijk net parallel geschakelde installatie. Zonder meter worden alle belastingen en eventuele PV-omvormers aangesloten op de AC-uitgang van de omvormer/acculader. (Raadpleeg Systeemontwerp.)
Aggregaat back-up
Een aggregaat kan gebruikt worden als back-up tijdens langer durende storingen in het net. Het GX-apparaat kan het aggregaat automatisch starten en stoppen, ervoor zorgen dat deze correct wordt belast en hem uitschakelen zodra de accu is opgeladen. Bij aggregaatsystemen moet bijzondere aandacht worden besteed aan de instellingen voor de netcode en het uitvallen van het net (LOM).
PV terugleveren aan het net
Overtollig PV-vermogen kan naar het net worden teruggeleverd, voor zover de lokale regelgeving dit toestaat. Teruglevering is mogelijk, ongeacht hoe de PV-installatie is aangesloten, of deze nu DC-gekoppeld is, AC-gekoppeld aan de AC-IN of AC-gekoppeld aan de AC-Uit.
Nul terugleveren
Met een ondersteunde netgekoppelde PV-omvormer kan teruglevering aan het net worden voorkomen of worden beperkt tot een overeengekomen niveau. Het systeem vermindert de PV-omvormeruitgang zodra export wordt gedetecteerd. De ondersteunde PV-omvormers en de instellingen die voor elk daarvan nodig zijn, staan vermeld in Nul- en beperkte teruglevering met PV-omvormers.
Piekbelasting vermijden
Het vermogen dat op het aansluitpunt wordt afgenomen van of ingevoerd in het net kan worden beperkt aan het netaansluitpunt. Wanneer de vraag de limiet overschrijdt, vult de accu het verschil aan, zodat de installatie belastingen kan ondersteunen die de capaciteit van de netaansluiting te boven gaan en kan functioneren binnen een contractueel of fysiek beperkte aansluiting. Raadpleeg Piekbelasting.
Gepland opladen
De accu kan tijdens vastgestelde tijdvakken via het net worden opgeladen, om te profiteren van daluur-tarieven, ter voorbereiding op een bekende stroomstoring of om de accu regelmatig een onderhoudslading te geven. Raadpleeg Geplande oplaadniveaus.
Dynamische ESS
Dynamic ESS optimaliseert het systeem op basis van een variabel of dynamisch energietarief, waarbij het opladen en ontladen van de accu zo wordt gepland dat de energiekosten tot een minimum worden beperkt, met inachtneming van de ingestelde accu- en netlimieten.
Tussentijdse belastingen
Overtollige PV-energie kan worden gebruikt voor flexibele belastingen zoals warmtepompen, EV-laders, waterverwarming en zwembadpompen, in plaats van te worden afgeschakeld of naar het net te worden geëxporteerd. Het vermogen dat elke belasting verbruikt, wordt ingesteld, en de belasting wordt ingeschakeld zodra het beschikbare overschot voldoende is om dit te dekken. Belastingen worden in volgorde van prioriteit afgehandeld, zodat het overschot eerst aan de belangrijkste belasting wordt toegewezen.
EV-laden
Het Victron EV-laadstation wordt aangesloten op het GX-apparaat, waar het samen met de rest van het systeem wordt bewaakt en aangestuurd, zowel lokaal als via VRM. Het kan ook worden opgeladen met overtollige PV-energie als gelegenheidsbelasting.
2.3. Wanneer ESS gebruiken
Gebruik ESS in een eigenverbruiksinstallatie, een back-upsysteem met PV-energie of een combinatie van beide. Wat het verschil tussen hen maakt is de hoeveelheid accucapaciteit die in reserve wordt gehouden voor het geval het net uitvalt. In een gecombineerd systeem wordt bijvoorbeeld 30% van de capaciteit gebruikt voor eigen verbruik en wordt de resterende 70% in reserve gehouden.
Eigen verbruik
Wanneer er meer PV-vermogen is dan de belastingen nodig hebben, wordt de overschot in de accu opgeslagen. Dit opgeslagen energie wordt dan gebruikt om de belastingen van energie te voorzien wanneer PV onvoldoende is.
Het percentage van gebruikte accucapaciteit voor eigen verbruikt is instelbaar. Wanneer storingen in het elektriciteitsnet zeer zeldzaam zijn, kan deze waarde zo hoog worden ingesteld als de accu toelaat, waardoor de volledige accu beschikbaar blijft voor dagelijks gebruik. Wanneer netstroomstoringen veel voorkomen, of zelfs dagelijks, wordt een kleiner deel gebruikt, bijvoorbeeld 20% voor eigen verbruik, terwijl de resterende 80% in reserve wordt gehouden voor de volgende storing.
Backup
Wanneer de accu bedoeld is als back-up in plaats van voor dagelijks gebruik, wordt deze op een hoog laadniveau gehouden en uitsluitend ontladen wanneer het elektriciteitsnet uitvalt. Zodra het net herstelt, wordt het systeem opgeladen via het net of, indien beschikbaar, via PV-energie.
De bedieningsstrategie waarmee dit wordt uitgevoerd, wordt geselecteerd op basis van de Modus instelling.
2.4. Wanneer het ESS niet moet worden gebruikt
Gebruik ESS niet bij:
zelfvoorzienende systemen, met of zonder een aggregaat,
systemen voor boten,
systemen voor auto's of
systemen met omvormerprioriteit, ook wel bekend als systemen met ”opzettelijk eilandbedrijf” of ”AC-ingang negeren”.
Waarschuwing
GEVAAR VOOR ELEKTRISCHE SCHOK
Als u de AC-In-stekker verwijdert, staan de aansluitingklemmen nog korte tijd onder netspanning (110/230 VAC). Wanneer de stekker wordt verwijderd, heeft de omvormer/acculader even tijd nodig om te detecteren dat de netvoeding is weggevallen en het terugvoedingsrelais te openen. Zolang het relais niet is geopend, kan contact met de aansluitingklemmen van de stekker leiden tot de dood of ernstig letsel.
Gebruik ESS niet in installaties waarbij de AC-voeding door de gebruiker kan worden losgekoppeld, met inbegrip van marine- en automobielsystemen.
2.5. Componenten
Omvormer/acculader
De kern van het systeem is een MultiPlus of Quattro bidirectionele omvormer/acculader. ESS kan alleen worden geïnstalleerd op VE.Bus-modellen met de microprocessor van de tweede generatie (26 of 27); alle VE.Bus-omvormers/acculaders die momenteel worden geleverd, zijn hiermee uitgerust.
GX-apparaat
A GX device manages the system and provides monitoring, both locally and remotely through the VRM Portal and the VRM app.
Accu
Het systeem werkt met:
Een gamma van compatibele accu's van derden (raadpleeg de accucompatibiliteitlijst)
Loodaccu's. Bij het ontwerp moet rekening worden gehouden met de hoge interne weerstand van de OPzS- en OPzV-types; standaard AGM- en GEL-accu’s worden niet aanbevolen voor systemen waarin de accu dagelijks wordt ontladen en opgeladen.
Accubewaker
In de meeste systemen is een aparte accubewaker niet nodig:
Victron Lithium NG accu's wanneer gebruikt met een Lynx Smart BMS NG . Deze combinatie zorgt zelf voor de bewaking van de laadstatus, waardoor er geen aparte accu-monitor nodig is.
Intelligente accu's verbonden via CAN-bus (BYD, Pylontech, ZYC en anderen) hebben reeds een accubewaker geïntegreerd. Gebruik de CAN-bus verbinding voor gegevens over laadstatus. Er kan een aparte accumonitor worden toegevoegd, bijvoorbeeld als het eigen BMS van de accu wat communicatieproblemen heeft, maar waar mogelijk moet de eigen monitor van de accu worden gebruikt om verwarring te voorkomen.
Voor accu's zonder een interne accubewaker kan de eigen bewaker vande omvormer/acculader gebruikt worden. Bij ESS wordt hierbij ook rekening gehouden met de laadstroom van de SmartSolar- en BlueSolar MPPT PV-laders.
Een aparte monitor is alleen nodig wanneer een accu zonder ingebouwde accu-monitor (zoals loodaccu’s) wordt gecombineerd met een extra stroombron, bijvoorbeeld een DC-windgenerator. Gebruik, waar eentje nodig is, een SmartShunt, BMV-700, BMV-712, of Lynx Shunt VE.Can.
Netstroommeter (optioneel)
Een netstroommeter is optioneel. Het wordt in de hoofdverdeelkast geïnstalleerd, tussen het net en de installatie, en wordt gebruikt in systemen die geheel of gedeeltelijk parallel geschakeld aan het net werken. Een netstroommeter is alleen nodig wanneer AC-belastingen aanwezig zijn op de ingangszijde van de omvormer/acculader; wanneer alles op de uitgangszijde is, is dit niet vereist. (Raadpleeg Systeemontwerp.)
PV (optioneel)
Het systeem kan gebruikmaken van netgekoppelde PV-omvormers, SmartSolar en BlueSolar MPPT PV-laders, of een mengeling van beide. Het kan ook helemaal zonder PV functioneren, wat kenmerkend is voor virtuele energiecentrales, waarbij veel kleine opslagsystemen het net van stroom voorzien op momenten van piekvraag.
2.6. Minimale vereisten
ESS vereist minstens:
één VE.Bus omvormer/acculader, een MultiPlus of Quattro,
één GX-apparaat, zoals de Cerbo GX of Ekrano GX, en
een accu.
Al het overige – PV, een netstroommeter, extra omvormers/acculaders – is optioneel en wordt toegevoegd naargelang het ontwerp dit vereist. Raadpleeg Systeemontwerp.
Let op
Deze handleiding behandelt ESS op VE.Bus omvormer/acculaders, de MultiPlus en Quattro. Het is niet van toepassing op het RS-gamma, zoals de Multi RS Solar, die een VE.Can interface gebruikt in plaats van VE.Bus. Raadpleeg voor ESS-opstelling op deze modellen, de relevante RS-producthandleiding.