5. İletişim kabloları

Bu bölümde:

Modern sistemlerdeki ekipmanların birbirleriyle ya da bir kontrol birimi veya izleme cihazıyla iletişim kurabilmesi gerekir. İletişimin gerçekleşmesi için iletişim kabloları gereklidir. Bunlar bir ekipmandan başka bir ekipmana bilgi gönderir. Çoğu zaman bunlar görev için gerekli iletişimlerdir. Kablo arızalanırsa iletişim durur ve sistem çalışmayı durdurabilir.

Invertör/şarj cihazı sistemlerinde kullanılan iletişim kablolarına bazı örnekler:

Paralel ve/veya 3 fazlı bir sistem oluşturmak için birden fazla invertör veya invertör/şarj cihazı arasındaki iletişim kabloları.
Örneğin, güneş enerjili şarj cihazı ve Color Control GX ya da başka bir GX cihazı arasında ekipmanları kontrol etmeye yarayan iletişim kabloları.
BMV şant ve BMV ana ünitesi gibi bir ölçüm cihazı ile izleme cihazı arasında veya bir sıcaklık sensörü ile invertör/şarj cihazı arasında iletişim.
İnternet veya ağ kabloları.
Örneğin, alarm rölesi ile jeneratör otomatik çalıştırma sistemi, otomobil kontak anahtarı ile bir DC/DC dönüştürücü veya akü BMS'si ile BatteryProtect arasındaki gibi, iki telli sinyal veya kontrol kablolarıdır.

5.1. Veri sinyali

Veri sinyali, gönderdiği bilgi doğrultusunda sürekli olarak değişen bir sinyaldir. Analog veya dijital olabilir.

İletişim kablolarındaki sinyaller bu türlerden herhangi biri olabilir. Bu sinyaller düşük gerilim ve akıma sahiptir. Genellikle 5 V ile sınırlıdır.

Farklı sinyal türleri:
Analog sinyal:	Gerilim herhangi bir değere sahip olabilir ve gerilim ile değer doğru orantılıdır.
Dijital sinyal:	Sinyalin gerilimi sonlu bir gerilim kümesiyle sınırlıdır.
İkili sinyal:	Sadece iki gerilim değeri vardır. Sinyal, açık/kapalı durumunu temsil eder veya birler ve sıfırlardan oluşan diziler göndererek veri iletmek için kullanılır.

5.2. Parazit

Tüm kablolarda olduğu gibi, iletişim kablolarının da yüksek kaliteli olması önemlidir. Ayrıca, konektörlerinin de kaliteli ve kabloya doğru şekilde sıkılmış olması gerekir. Alıcı sokete bağlantının ne kadar iyi olduğu da önemlidir.

İletişim kabloları düşük akımlı ve düşük gerilimli sinyaller taşır. Bu sinyaller belli bir uzunlukta olursa tabii ki gerilim düşüşü meydana gelebilir, ancak bu sinyaller yalnızca çok düşük bir akım taşıdığından, bu çok yaygın bir durum değildir. Kablolar çok uzun olmadığı sürece gerilim düşüşü normalde sorun teşkil etmez.

Bununla birlikte, düşük gerilimli sinyaller uzun bir mesafeye gönderildiğinde iletişim kabloları için başka bir şey kritik hale gelir: parazit.

Farklı parazit türleri ve kaynakları:

Elektromanyetik parazit - jeneratörlerden, transformatörlerden, elektro motorlardan ve bıçak anahtarlarından kaynaklanır.
Radyo frekansı paraziti - radyo verici kaynakları, radar ve yetersiz korumalı ekipmanlardan kaynaklanır.
Elektrostatik parazit - statik elektrikten kaynaklanır.
Kanal etkileşimi paraziti - yakındaki kablolardan kaynaklanan parazittir.
Ortak parazit - bir sistemdeki farklı potansiyel toprak bağlantıları arasında oluşan akım geçişinden kaynaklanan parazittir.

İlk 4 durumda kablo bir anten görevi görür ve bu paraziti alır. Parazit, iletişim kablolarında ek elektriğe neden olur. Bu da sinyalin gerilimini değiştirerek gönderilen verinin değişmesine ve iletişimin karışmasına ya da kesintiye uğramasına yol açar.

Çok fazla parazitin veya toprak bağlantısı sorununun olduğu gerçekten kötü durumlarda, kablodaki gerilimler, iletişim kablosuna bağlanan ekipmandaki iletişim devresine zarar verecek kadar yüksek olabilir.

Paraziti sınırlamanın veya önlemenin yolları vardır. Bunlar:

Kabloları kısa tutmak.
Bükümlü çift kablolar kullanmak.
Blendajlı kablolar kullanmak.

Blendajsız ve bükümsüz kablolar: Bu kablolar parazite karşı çok hassastır. Bu nedenle uzunluk limitleri vardır. Bu da yaklaşık 10 metredir. Bu nedenle 10 metreden uzun VE.Direct kabloları satmıyoruz. VE.Direct kablosu blendajsız ve bükümsüz bir kablodur.		Blendajsız bükümsüz.
Bükümlü çift kablolar: Tek bir devrenin iki iletkeni birlikte bükülür. Bu, elektromanyetik parazitin reddedilmesini iyileştirir ve aynı zamanda kabloyu komşu kablolardan gelen çapraz etkileşime daha az duyarlı hale getirir.		Blendajsız bükümlü çift.
Kablo blendajı: Metal bir folyo veya örgü, bir grup kabloyu ve hatta bükümlü çiftleri kaplamak için kullanılabilir.
Folyo blendaj	Örgü blendaj	Çoklu blendaj

5.3. İletişim kablosu türleri

Bu paragraf, invertör/şarj cihazı sistemlerinde yaygın olarak kullanılan iletişim kablosu türlerinin kısa bir seçkisini içerir.

İletişim kablosu türleri:
RJ45 düz UTP kablosu: Bu kablo; bilgisayar ağları, internet ve ethernet için ve aynı zamanda invertör/şarj cihazlarının birbirleriyle ve Çoklu Kontrol paneli veya GX cihazı gibi bir kontrol ürünüyle iletişim kurması için kullanılır. Kabloda 8 iletken bulunur. Düz bir kabloda bir taraftaki pim 1 diğer taraftaki pim 1'e, pim 2 pim 2'ye bağlanır ve bu böyle devam eder. Kablo test cihazı kullanarak kablonun doğru şekilde bağlanıp bağlanmadığını test edin. Victron bu kabloyu VE.Bus ve VE.Can ürünleri için kullanır. Artık kullanımdan kaldırılmış olan VE.Net ürünleri için de kullanılmıştır. Geçmişte genellikle mavi renkte olan bu kablolar, son yıllarda daha farklı renklerde de sunulmaktadır. Diğer üreticiler gibi Victron da farklı uzunluklarda kablolar üretir. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/cables/rj45-utp-cable. Bu kabloları kendiniz yapmanız tavsiye edilmez. Kötü kıvrılmış bir konektör, teşhis edilmesi zor sistem arızalarına yol açabilir. RJ45 kablosu test etmek için önce kabloyu değiştirin ve sorunun giderilip giderilmediğine bakın. Diğer bir hata kaynağı da erkek RJ45 konektörünün dişi RJ45 soketine düzgün takılmaması veya RJ45 soket kontaklarının yaylanma özelliğini kaybederek artık iyi temas etmemesidir. Önemli RJ45 kros kablolara dikkat edin. Normal bir "düz" RJ45 UTP kablosu gibi görünürler. Bunlar eski bilgisayar ağlarında veya diğer invertör üreticileri tarafından kullanılmıştır. Düz bir kablonun kullanılmasının gerektiği durumlarda bu kablolardan kullanılması durumunda bağlantı sorunları meydana gelebilir. Bu kablolar Victron ekipmanları için kullanılamaz. Bazı Victron ürünlerinde yalnızca tek bir RJ45 konektörü vardır. Bu nedenle RJ45 ayırıcı kullanın. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/cables/rj45-splitter.
RJ45 Sonlandırıcı: Zincirleme bağlantılı CANbus ağını sonlandırmak için kullanılır. Bir sonlandırıcı zincirdeki ilk öğeye, bir sonlandırıcı da zincirdeki son öğeye yerleştirilir. VE.Can sistemi her zaman iki sonlandırıcıya ihtiyaç duyduğundan, bunlar çift olarak gönderilir. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/accessories/ve-can-rj45-terminator.
Özel pim çıkışlı RJ45 kablosu: Normal "düz" RJ45 UTP kablo gibi görünürler, ancak telleri belirli bir amaca yönelik olarak düzenlenmiştir. Bu tür kablolar özel uygulamalar içindir. Genellikle yalnızca benzersiz bir uygulama alanına sahiptirler. Victron ürünlerinde bunlar akıllı bir akü ile Color Control GX veya başka bir GX cihazı arasında kullanılır. Kablo üzerindeki etiket çok önemlidir. Etikette, kablonun dahili olarak nasıl bağlandığının gösterilmesi gerekir. Bunun anlamı, daha sonraki bir aşamada bu kabloların potansiyel olarak iletişim hatasına yol açabilecekleri normal bir sistemde son bulmamaları gerektiğidir. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/cables/ve-can-to-can-bus-bms.
RJ12 UTP kablo: BMV şantı ile BMV ana ünitesi arasında kullanılır. 6 iletkenli bir kablodur. Bu kablolar normalde dijital veri göndermek için kullanılsa da, BMV'de analog veri göndermek için kullanılır. BMV bu kablolardan biriyle birlikte gelir. Victron çeşitli uzunluklarda kablolar üretir. Ismarlama bir kablo gerekiyorsa bunlardan birini seçebilirsiniz. RJ45 kabloda olduğu gibi, yalnızca önceden üretilmiş kabloları kullanın. Bu kabloyu kendi imkanlarınızla yapmanız önerilmez. Kötü sıkılmış konektörler, çoğu zaman teşhis edilmesi zor olan, olağan dışı sistem davranışlarına yol açar. RJ12 konektörlü kablolar, telefonlarda da yaygın olarak kullanılır. Ancak telefon kablolarında 6 telin hepsi bulunmaz. Ayrıca, telefon kablosu bükümlü çift değildir. BMV için kullanılamazlar. Daha fazla bilgi için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/cables/rj12-utp-cable.
VE.Direct kablosu: 4 damarlı bir veri kablosudur. BMV veya MPPT gibi belirli Victron ürünlerinin izlenmesi veya kontrolü için özel bir kablodur. Daha fazla bilgi için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/cables/ve.direct.cable.
Sinyal veya bağlantı teli: Genellikle 1,5 mm²'den kalın olmayan ince bir teldir. Çeşitli renklerde ve tek, çift veya çoklu iletkenli kablo halinde gelirler. Bu kablolar genellikle düşük akımlı analog sinyalleri veya açma/kapatma sinyallerini taşır. Denizcilik uygulamaları için kalaylı bakır çok damarlı bağlantı teli kullanın.
NMEA2000 kabloları ve konektörleri: Deniz tipi CAN-bus veri ağlarında kullanılır. Bu kablolama, özel deniz tipi veri kablosu ve su geçirmez konektörler, T parçaları ve sonlandırıcılardan oluşur. Daha fazla bilgi edinmek için Wikipedia'ya göz atabilirsiniz.
RS485 kabloları: Seri iletişim için kullanılır. Victron ürünlerinde, enerji sayaçları ile GX cihazı arasındaki iletişim için kullanılır. RS485 hakkında daha fazla bilgi edinmek için Wikipedia'ya göz atabilirsiniz.
USB kabloları: Çeşitli türlerde mevcuttur. Victron çoğunlukla A tipi konektör kullanır. USB hakkında daha fazla bilgi edinmek için Wikipedia'ya göz atabilirsiniz.

5.4. Arayüzler

Arayüzler, bir veri protokolünü başka bir veri protokolüne çeviren küçük cihazlardır. Genellikle bir kabloya bağlı olur veya bir kablonun ucunda bulunurlar.

Victron'a özgü bazı arayüz örnekleri:
MK3 - USB arayüzü: Bir bilgisayarı VE.Bus ürününe bağlamak için kullanılır. MK3, MK2 arayüzünün yerini almıştır. MK2 hâlâ kullanılabilir, ancak kullanılması önerilmez. MK3'e yükseltmeyi ciddi olarak düşünün. Daha fazla bilgi için bkz. https://www.victronenergy.com.tr/accessories/interface-mk3-us
VE.Direct - USB arayüzü: Bir bilgisayarı VE.Direct ürününe bağlamak veya bir VE.Direct ürününü GX cihazı USB bağlantı noktasına bağlamak için kullanılır. Daha fazla bilgi için bkz.: https://www.victronenergy.com.tr/accessories/ve-direct-to-usb-interface
RS485 - USB arayüzü: Bir enerji sayacını GX cihazına bağlamak için kullanılır. Daha fazla bilgi için bkz.: https://www.victronenergy.com.tr/accessories/rs485-to-usb-interface
VE.Can - NMEA 2000 micro-C erkek kablosu: Bir VE.Can ürününü NMEA 2000 ağına bağlamak için kullanılır. https://www.victronenergy.com.tr/accessories/ve-can-to-nmea2000-micro-c-male