3. Akü grubunun kablo bağlantılarının yapılması

Bu bölümde:

Tüm Victron sistemlerinin kalbinde akü bulunur. Bu, tek bir akü veya birbirine bağlı çok sayıda akü olabilir.

Dikkat

DİKKAT: Akü terminalleri yalıtımlı değildir. Kısa devre veya elektrik çarpmasını önlemek için yalıtımlı aletler kullanın ve metal takılar takmayın.

3.1. Akü grubu

Akü gerilimini artırmak ya da akü kapasitesini veya her ikisini de artırmak için aküler birbirine bağlanır. Birbirine bağlı birden fazla aküye akü grubu adı verilir.

Akü grupları için aşağıdaki ilkeler geçerlidir:

Aküler seri bağlandığında gerilim artar.
Aküler paralel bağlandığında kapasite artar.
Aküler seri/paralel bağlandığında hem gerilim hem de kapasite artar.

Bazı örnekler:

Tek akü.

Seri bağlanmış iki akü.

Paralel bağlanmış iki akü.

Seri/paralel bağlanmış dört akü.

Seri bağlanmış dört akü.

3.2. Büyük akü grupları

Büyük bir akü grubuna ihtiyaç duyulması halinde, akü grubunu çok sayıda seri/paralel 12 V kurşun asit aküden oluşturmanızı önermeyiz. Maksimum değer yaklaşık 3 (veya 4) paralel dizidir. Bunun nedeni, bunun gibi büyük bir akü grubunda dengeli bir akü grubu oluşturmanın zor olmasıdır. Büyük bir seri/paralel bağlı akü grubunda, kablolama farklılıkları ve akü iç direncindeki küçük farklılıklar nedeniyle dengesizlik oluşur.

2 V kurşun asit aküler veya lityum aküler içeren büyük akü grubu örnekleri:

2 V kurşun asit aküler:

2 V OPzV veya OPzS aküler çeşitli büyük kapasitelerde mevcuttur. Tek yapmanız gereken istediğiniz kapasiteyi seçmek ve bunları seri olarak bağlamaktır. Bu ürünler, tam olarak bu amaç için özel bağlantı elemanlarıyla birlikte tedarik edilir.

2 V OPzV kurşun asit aküler ve bağlantı elemanları.

Victron Energy lityum Battery Smart:

Lityum Battery Smart akülerde dahili hücre dengeleme ve harici akü yönetim sistemi (BMS) bulunur.

Lithium Battery Smart 12,8 V ve 25,6 V

Smart Lithium aküler:

Hücre dengeleme ve dahili veya harici akü yönetim sistemine (BMS) sahiptir. Her akü birbiriyle iletişim kurma özelliğine sahiptir, ancak aynı zamanda izleme cihazıyla da iletişim kurabilir. Victron'un durumunda bu bir GX cihazıdır. Aküler, tüm akü grubu için toplam bir şarj durumu değeri oluşturur ve bunu GX cihazına gönderir. Hangi markaların Victron ile çalışabileceği ve bunların nasıl kurulacağı hakkında daha fazla bilgi için şu bağlantıya göz atın: https://www.victronenergy.com/live/battery_compatibility:start.

Diğer akü kimyasal yapıları:

Akış aküleri ve diğer kimyasallar. Bunlar genellikle 48 V olarak mevcuttur. Birden fazla akü sorunsuzca paralel bağlanabilir. Her akünün kendi akü yönetim sistemi vardır. Birlikte tüm akü grubu için toplam şarj durumu değeri üretirler. Sistemde GX izleme cihazının olması gereklidir. Hangi markaların Victron ile çalışabileceği ve bunların nasıl kurulacağı hakkında daha fazla bilgi için şu bağlantıya göz atın: https://www.victronenergy.com/live/battery_compatibility:start.

3.3. Paralel akü grubunun kablo bağlantılarının yapılması

Akü grubu kablo bağlantısıyla ilgili önemli konular

Bir akü grubunun sisteme nasıl bağlandığı önemlidir. Bir akü grubunu bağlarken hata yapma olasılığı yüksektir. En yaygın hatalardan biri, tüm aküleri birbirine paralel hale getirmek ve ardından paralel akü grubunun bir tarafını elektrik tesisatına bağlamaktır. Bkz. sağdaki resim.

Bir yük bağlandığında ne olur?

En alttaki aküden gelen güç akışı yalnızca ana bağlantı uçlarından geçer. Buna karşılık, sonraki akülerden gelen güç, bir sonraki aküye ulaşmak için ana bağlantıdan ve ek ara bağlantı kablolarından geçmek zorundadır. Akü sayısı arttıkça, ara bağlantı kablolarının sayısı da artar. Bu da, alttaki aküye kıyasla üstteki aküden elde edilebilen akımın azalmasına yol açar.

Akü grubu şarj edilirse ne olur?

Alttaki akü üstteki aküden daha yüksek bir akımla şarj edilir. Üstteki akü alttaki aküden daha düşük bir gerilimle şarj edilir. Bunun sonucunda, alttaki akü daha fazla çalışır, daha fazla deşarj olur ve daha fazla şarj olur. Alttaki akü erken arızalanır.

Akü grupları bağlanırken kablo direnci neden önemlidir?

Kablonun bir direnç olduğunu unutmayın. Kablo ne kadar uzun olursa direnç de o kadar yüksek olur. Kablo pabuçları ve akü bağlantıları da bu dirence katkıda bulunur.

Bunun bir göstergesi olarak, kablo pabuçları takılı halde 20 cm boyunda 35 m²'lik bir kablonun toplam direnci yaklaşık 1,5 mΩ olur. 1,5 mΩ değerinin çok fazla olmadığını düşünebilirsiniz, ancak akünün iç direncinin de düşük olduğunu unutmayın. Dolayısıyla, bu değer çok önemlidir! Bir akünün iç direnci tipik olarak 10 ile 3 mΩ arasında olur.

Yanlış bağlanmış bir akü grubunun elektrik şeması şöyle görünür:

Akım her zaman en az dirençli yolu seçer. Bu nedenle akımın çoğu alttaki aküden geçer. Ve sadece küçük bir miktar akım üst aküden geçer.

Birden fazla aküyü paralel bağlamanın doğru yolu, her bir aküye giren ve çıkan akımın toplam yolunun eşit olmasını sağlamaktır.

Paralel bir akü grubunu doğru şekilde bağlamanın dört yolu vardır:
Bara kullanmak.
Pozitif ve negatif kutuplar kullanarak bağlamak. Her bir kutuptan her bir aküye eşit kablo uzunluğu sağlamak.
Yarıya kadar bağlamak. Tüm kabloların aynı kalınlıkta olduğundan emin olmak.
Çapraz olarak bağlamak. Aküyü bu şekilde bağlamak basit ve etkili olsa da bunun kusursuz bir yöntem olmadığını unutmayın. Ayrı ayrı akü akımlarında hâlâ küçük farklılıklar olabilir.

3.4. Kurşun-asit akü grubu dengeleme

24 veya 48 V gibi daha yüksek gerilimli bir kurşun-asit akü grubu oluştururken birden fazla 12 V aküyü seri olarak bağlamanız gerekir. Ancak aküleri seri bağlamakla ilgili bir sorun vardır: akülerin elektriksel olarak aynı olmaması. İç dirençlerinde küçük farklılıklar vardır. Dolayısıyla, bir dizi akü seri olarak şarj edildiğinde, dirençteki bu farklılık her bir akünün terminal gerilimlerinde farklılığa yol açar. Gerilimleri "dengesiz" hale gelir. Bu "dengesizlik" zamanla artar ve akülerden biri sürekli olarak aşırı şarj edilirken diğer akü sürekli olarak düşük şarj edilmesine yol açar. Bu da seri bağlı akülerden birinin erken arızalanmasıyla sonuçlanır.

Bir akü grubunun dengeli olup olmadığı şu şekilde kontrol edilir:
Akü grubunu şarj edin. Toplu şarj aşamasının sonuna doğru ölçüm yapın. Bu, şarj cihazının tam akımda şarj olduğu zamandır. Akülerden birinin tek başına gerilimini ölçün. Diğer akünün tek başına gerilimini ölçün. Bu gerilim değerlerini karşılaştırın. Bu gerilimler arasında gözle görülür bir fark varsa akü grubu dengesiz demektir.

İlk kurulumda akü dengesizliği şu şekilde önlenir:

Başlangıçtaki akü dengesizliğini önlemek için her bir aküyü seri (ve/veya paralel) bağlamadan önce tamamen şarj ettiğinizden emin olun. Zamanla aküler eskidikçe oluşabilecek dengesizliği önlemek için Akü Dengeleyici kullanın. Akü dengeleyici, sağdaki resimde gösterildiği gibi bir sisteme bağlanır. Bu sistem, akü grubu gerilimini ve ayrıca tek tek akü gerilimlerini ölçer.

Akü Dengeleyici şu şekilde çalışır:

Akü dengeleyici, akü grubu şarj edilir edilmez ve şarj gerilimi 27,3 V üzerine ulaştığında devreye girer.
O anda akü dengeleyici her iki akünün gerilimlerini ölçmeye ve karşılaştırmaya başlar.
İki akü arasında 0,1 V üzerinde gerilim farkı tespit eder etmez uyarı ışığı yakar ve iki aküyü dengelemeye başlar.
Bunu, her iki akü gerilimi eşitlenene kadar bu aküden 0,7 A düzeyine kadar bir akım çekme yoluyla daha yüksek olan aküyü boşaltarak yapar.

Battery_bank_midpoint_-_Battery_balancer_during_charging.png

Akü dengeleme gerekli etkiyi yaratmazsa ve gerilim farkı 0,2 V düzeyinin üstünde olursa akü dengesizliği akü dengelemenin düzeltebileceğinden daha büyüktür. Bu, büyük olasılıkla akülerden birinde bir arıza olduğunun göstergesidir ve Akü Dengeleyici bir alarm çalıp alarm rölesini etkinleştirir.

24 V sistem için tek bir akü dengeleyici gereklidir. 48 V sistem için ise her akü arasında bir tane olmak üzere üç akü dengeleyici gereklidir.

Daha fazla bilgi için Akü Dengeleyicinin ürün bilgileri sayfasına bakın: https://www.victronenergy.com.tr/batteries/battery-balancer

3.5. Akü grubu orta noktası

Akü dengesizliği, akü grubunun orta nokta gerilimine bakılarak tespit edilebilir. Orta nokta geriliminin izlenmesi, bu değer belirli bir değerin ötesine saptığında alarm oluşturmak için kullanılabilir.

Hem akü dengeleyici hem de akü monitörü orta nokta alarmı oluşturabilir.

BMV 702, BMV 712 ve SmartShunt akü monitörlerinin tümünde orta nokta izleme için kullanılabilecek ikinci bir gerilim girişi vardır. Bu giriş, akü grubunun orta noktasına bağlanabilir. Akü monitörü iki gerilim arasındaki farkı miktar veya yüzde olarak gösterir. Daha fazla bilgi için akü monitörü ürün sayfasına bakın: https://www.victronenergy.com.tr/battery-monitors

Orta nokta alarmı aşağıdakileri ifade ediyor olabilir:

Açık hücre veya kısa devre yapmış hücre gibi bir nedenle tek bir akü arızalanmıştır.
Bir veya birden fazla akü, sülfatlaşma veya aktif malzemenin dökülmesi nedeniyle kullanım ömrünün sonuna ulaşmıştır.
Dengeleme gereklidir (sadece ıslak hücreler için).

Bir seri/paralel akü grubunda her bir paralel seri dizinin orta noktalarını bağlamak kullanışlı olabilir. Bunu yapmanın nedeni, akü grubu içindeki dengesizliği ortadan kaldırmaktır.

Orta noktalar şu şekilde bağlanır:
Aküleri sağdaki resimde gösterildiği gibi seri/paralel bağlarsanız her bir seri dizisi için ayrı gerilimlerin değişeceğini ve aynı zamanda dizi içinde de değişeceğini görürsünüz.
Öncelikle, ortak bir negatif ve pozitif bağlantı noktası veya bara kullanarak her bir dizinin aynı gerilimlere sahip olduğundan emin olun.
Her bir dizi gerilimi eşit olduğunda, orta noktalar bağlanabilir. Orta nokta kablolarının aküler arasındaki tam akımı taşıyabildiğinden emin olun.
Akü grubunun orta noktası bağlandıktan sonra 3 akü dengeleyici (her dizi için bir adet) kullanmak yerine bir akü dengeleyici kullanılabilir. Ayrıca, tüm akü grubunun orta noktasının izlenmesi için tek bir BMV kullanılabilir.

Yükleri akünün orta noktasına bağlamayın:

Daha düşük gerilim gerektiren yükleri çalıştırabilmek için yüklerin akü grubunun orta noktasına bağlanması önerilmez. Aksi takdirde, akü grubunda büyük bir dengesizlik meydana gelir. Bu dengesizlik, akü dengeleyicinin potansiyel olarak düzeltebileceğinden çok daha büyüktür (0,7 A düzeyinin üstünde) ve daha düşük gerilimi sağlamak için kullanılan akü, zamanından önce arızalanacaktır.

Akü grubunun orta noktaları yalnızca dengeleme ve/veya izleme amaçlı kullanılabilir.

Şu işlemi yapmayın:

Bunun yerine Orion DC-DC dönüştürücü kullanın:

Battery_bank_midpoint_-_Do_not_take_12V_from_24V_bank.png

Wiring Unlimited